Marketing
Na rudištima rudničke planine otkopavane su srebrnosne, olovne i bakarne rude u svim periodima rudarskog rada, u praistoriskom i antičkom dobu, srednjem veku, u doba turske vladavine i austrijske okupacije Srbije u XVIII veku, za vreme Prvog srpskog ustanka, u XIX i XX veku, a ova delatnost i danas traje.
Praistorijsko rudarstvo na Rudniku vezano je za ranu metalnu eru, prelaz iz bronzanog u gvozdeno doba, takozvani halštatski period, u vreme preko 3.000 godina pre Hrista. Rudnik je tada bio naseljen Ilirima što pokazuje pronalazak bronzane ostave od 47 predmeta (vrhovi kopalja, fragmenti srpova, igle, ukrasi od bronzane žice, grivne sa ornamentima, alke, bronzane sekire). Halštatski stanovnik Rudnika je najpre skupljao ili lomio komade sa rudnih izdanaka i veoma lako dolazio do bakra koji je prerađivao u oruđa, predmete ili bronzu. Zahvaljujući zajedničkoj pojavi bakarnih ruda i kvarca (gorski kristal), izrađivana su rudarska oruđa, masivni kameni batovi – maljevi dok je gorski kristal služio kao sirovina za sečivo u proizvodnji kamenih oruđa i oružja. Arheološko nalaz sa praistorijskog rudnika Prljuša lokaliteta ispod vrha Malog Šturca, velikim delom se sastoji od kolekcije kamenih batova koji su siguran znak najstarijeg rudarstva, čija se upotreba zadržala sve do kasnog bronzanog doba. Ovo nalazište je, u isto vreme i jedinstvena pojava u praistorijskom rudarstvu jer se na jednom mestu odvijala eksploatacija metalnih i nemetalnih sirovina.
Kad su Kelti, koji su kao osvajači prodrli u ove krajeve u IV veku stare ere, već su znali sa gvožđe i imali su gvozdeno oružje, pa su nastavili da se bave rudarstvom na Rudniku i okolini.
O rudarstvu na Rudniku u antičko doba postoje nesumnjivi dokazi. Iako nema pisanih podataka zna se da su se Iliri i Kelti interesovali za eksploataciju ovdašnjeg rudnog blaga. Oblast severne Srbije, u starom veku, dugo je naseljavalo keltsko pleme Skordika. Starosedeoce Ilire i pristigle osvajače Kelte sa Rudnika su potisle rimske legije. Na zapadnim obroncima planine, V. i IX. rimska legija imale su ovde svoje naselje. Rimska provincija Gornja Mezija obuhvatala je najveći deo današnje Srbije. Ona je nastala u I veku nove ere kao rezultat borbi sa ostacima Ilira i Kelta. Rudno blago Rudnika i okoline privuklo je pažnju Rimljana jer im je ruda bila neophodna za izradu novca i oružja. Rudarstvo (res metalica) je imalo veliku važnost za život rimskog carstva. Ono je i činilo okosnicu gornjo mezijske privrede i u tome je ležao najveći značaj ove teritorije za ekonomiju celog Carstva. Kako su rude sa Rudnika bile srebrnosne i čak zlatonosne, ovde su se razvile topionice i kovnice. O tome svedoče rudarska oruđa i ostave srebrnih kultnih predmeta sa rimskim oznakama Simplici nego i arheološki ostaci hramova, nekropola i nadgrobnih ploča sa kojih se nedvosmisleno utvrđuje aktivno prisustvo Rimljana u ovim krajevima. Masivni hram Majke Boginje Zemlje (Terra Mater) zaštitnice rudara i rudnika, obnovio je Kasje Ligurinac, prokurator – namesnik cara Septimija Severa o čemu svedoči kamena ploča nastala povodom završetka obnove svetilišta u vremenu između 193. do 196. godine Septimijeve vladavine. O rimskom prisustvu svedoči i bronzana ženska mala figura. Skulptura prikazuje nagu ženu u ležećem položaju sa rukama pod glavom slobodno i nemarno rastavljenih bedara. Bronza je obrađena izuzetno precizno, realistički dočaravajući svaki deo ženskog akta urađena majstorski vešto i umetnički lepo. Interesantno je da je pronađena u pečenom zemljanom kalupu što navodi na činjenicu da je ovde postojala umetnička livnica obrazovana za izradu umetničkih skulptura za potrebe Carstva. Postoji takođe, nađena na istom lokalitetu, minijatura rimskog ratnika koji upravlja konjskim tropregom u trku, iz vojničke dvokolice sa podignutom desnom rukom i kopljem u njoj. Impresivno!
Praistorijsko rudarstvo na Rudniku vezano je za ranu metalnu eru, prelaz iz bronzanog u gvozdeno doba, takozvani halštatski period, u vreme preko 3.000 godina pre Hrista. Rudnik je tada bio naseljen Ilirima što pokazuje pronalazak bronzane ostave od 47 predmeta (vrhovi kopalja, fragmenti srpova, igle, ukrasi od bronzane žice, grivne sa ornamentima, alke, bronzane sekire). Halštatski stanovnik Rudnika je najpre skupljao ili lomio komade sa rudnih izdanaka i veoma lako dolazio do bakra koji je prerađivao u oruđa, predmete ili bronzu. Zahvaljujući zajedničkoj pojavi bakarnih ruda i kvarca (gorski kristal), izrađivana su rudarska oruđa, masivni kameni batovi – maljevi dok je gorski kristal služio kao sirovina za sečivo u proizvodnji kamenih oruđa i oružja. Arheološko nalaz sa praistorijskog rudnika Prljuša lokaliteta ispod vrha Malog Šturca, velikim delom se sastoji od kolekcije kamenih batova koji su siguran znak najstarijeg rudarstva, čija se upotreba zadržala sve do kasnog bronzanog doba. Ovo nalazište je, u isto vreme i jedinstvena pojava u praistorijskom rudarstvu jer se na jednom mestu odvijala eksploatacija metalnih i nemetalnih sirovina.
Kad su Kelti, koji su kao osvajači prodrli u ove krajeve u IV veku stare ere, već su znali sa gvožđe i imali su gvozdeno oružje, pa su nastavili da se bave rudarstvom na Rudniku i okolini.
O rudarstvu na Rudniku u antičko doba postoje nesumnjivi dokazi. Iako nema pisanih podataka zna se da su se Iliri i Kelti interesovali za eksploataciju ovdašnjeg rudnog blaga. Oblast severne Srbije, u starom veku, dugo je naseljavalo keltsko pleme Skordika. Starosedeoce Ilire i pristigle osvajače Kelte sa Rudnika su potisle rimske legije. Na zapadnim obroncima planine, V. i IX. rimska legija imale su ovde svoje naselje. Rimska provincija Gornja Mezija obuhvatala je najveći deo današnje Srbije. Ona je nastala u I veku nove ere kao rezultat borbi sa ostacima Ilira i Kelta. Rudno blago Rudnika i okoline privuklo je pažnju Rimljana jer im je ruda bila neophodna za izradu novca i oružja. Rudarstvo (res metalica) je imalo veliku važnost za život rimskog carstva. Ono je i činilo okosnicu gornjo mezijske privrede i u tome je ležao najveći značaj ove teritorije za ekonomiju celog Carstva. Kako su rude sa Rudnika bile srebrnosne i čak zlatonosne, ovde su se razvile topionice i kovnice. O tome svedoče rudarska oruđa i ostave srebrnih kultnih predmeta sa rimskim oznakama Simplici nego i arheološki ostaci hramova, nekropola i nadgrobnih ploča sa kojih se nedvosmisleno utvrđuje aktivno prisustvo Rimljana u ovim krajevima. Masivni hram Majke Boginje Zemlje (Terra Mater) zaštitnice rudara i rudnika, obnovio je Kasje Ligurinac, prokurator – namesnik cara Septimija Severa o čemu svedoči kamena ploča nastala povodom završetka obnove svetilišta u vremenu između 193. do 196. godine Septimijeve vladavine. O rimskom prisustvu svedoči i bronzana ženska mala figura. Skulptura prikazuje nagu ženu u ležećem položaju sa rukama pod glavom slobodno i nemarno rastavljenih bedara. Bronza je obrađena izuzetno precizno, realistički dočaravajući svaki deo ženskog akta urađena majstorski vešto i umetnički lepo. Interesantno je da je pronađena u pečenom zemljanom kalupu što navodi na činjenicu da je ovde postojala umetnička livnica obrazovana za izradu umetničkih skulptura za potrebe Carstva. Postoji takođe, nađena na istom lokalitetu, minijatura rimskog ratnika koji upravlja konjskim tropregom u trku, iz vojničke dvokolice sa podignutom desnom rukom i kopljem u njoj. Impresivno!
